Onze-Lieve-Vrouw van de lotelingen

In het najaar van 1897 keert een Mariabeeld vanuit Maaltebrugge bij Gent terug naar het klooster van de zusters Maricolen in de Oude Zak. Het gaat om het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de lotelingen, dat rond 1500 gemaakt werd. Het beeld kreeg in Maaltebrugge een grondige restauratiebeurt in de ateliers van beeldhouwer Leopold Blanchaert en schilder Adriaan (of Leon?) Bressers. Hun ateliers zijn op dat ogenblik klinkende namen in de wereld van de neogotiek, een stijl die in katholieke kringen fel gesmaakt wordt.

20160125_0080

Onze-Lieve-Vrouw van de lotelingen, Kloostergemeenschap van de Zusters Maricolen Brugge, (c) Dominique Provost Photography

Waarschijnlijk is het de geestelijke overste van de zusters, Henri Vuylsteke, die de restauratieopdracht heeft gegeven. Hij heeft immers een stevige interesse in geschiedenis en is iemand die tradities in ere wil houden. Vuylsteke is ook degene die start met een kloosterkroniek. In deze kroniek lezen we over het beeld: ‘Dit beeld is van ouds vereerd door de lotelingen die hunnen naam zenden om onder Maria’s mantel of voet gelegd te worden tot den dag der loting, met de hoop bevrijd te blijven van den krijgsdienst.’De zusters Maricolen hebben altijd al een grote verering voor Maria gehad. Het is dus niet verwonderlijk dat in hun klooster meerdere Mariabeelden staan.

 

Maar het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de lotelingen wordt dus ook door buitenstaanders vereerd. En Onze-Lieve-Vrouw verleent gunsten. Daarvan getuigt een dankbriefje, weggestopt in een zilveren hartje, dat de zusters Maricolen vandaag nog steeds bewaren. Op het briefje lezen we: ‘Hartelijken dank aan O.L.Vrouw voor het lot 445 van Emiel Maréchal en van zijnen broeder 571 Julien Maréchal door O.L.Vrouw bekomen.’

Zouden Emiel en Julien Bruggelingen zijn? En wanneer zijn ze opgeroepen voor de loting? Een zoektocht via Archiefbank Brugge en de hulp van archivaris Jan D’Hondt brengen het antwoord.

 

Twee geluksvogels
Emiel en Julien Maréchal zijn de zonen van Emilius Franciscus Maréchal, metser en van Louise Joanna Mahieu, kantwerkster. Emiel is de oudste. Hij wordt geboren in 1872. Het gezin woont dan in de Kastanjeboomstraat. In 1891, het jaar waarin hij 19 wordt, staat Emiels naam zoals wettelijk bepaald op de militielijsten. Dat betekent dat hij moet deelnemen aan de loting die bepaalt of iemand naar het leger moet of niet. Wie een laag nummer trekt, moet het leger in. Een hoog nummer betekent vrijstelling van legerdienst.

IMG_9244

Lotingtonnetje, Volkskundemuseum, inv. nr. BMV.06715

Weinigen kijken ernaar uit om dienst te nemen. Naast het risico om in een oorlog terecht te komen, vrezen gezinnen ook een economische aderlating. Het vertrek van een zoon betekent immers minder inkomsten en minder helpende handen. Geen wonder dus dat lotelingen proberen om het geluk een handje te helpen, bijvoorbeeld door een briefje met hun naam erop naar het klooster van de zusters Maricolen te sturen.
En beenhouwersgast Emiel heeft geluk. Hij trekt het nummer 445 en kan opgelucht terug naar huis. Acht jaar later is het de beurt aan zijn broer Julien, die schoenmaker is. Ook hij behoort tot de gelukkigen met zijn nummer 571. Met het zilveren hartje dat ze als ex voto schenken, drukken de broers hun dankbaarheid uit.

Onze-Lieve-Vrouw van de moeders

De zusters Maricolen hebben in hun klooster nog een tweede beeld dat door buitenstaanders vereerd wordt: Onze-Lieve-Vrouw van de moeders. Je zou het een poppetje kunnen noemen. Het kleurige beeldje is 11 cm hoog en beeldt Maria uit met het kindje Jezus op de arm. Hij kruipt aandoenlijk tegen zijn moeder aan. Het beeldje dateert waarschijnlijk uit het derde kwart van de 18de eeuw. Tot in de jaren 1950 komen vrouwen, vooral familieleden van zusters en oud-leerlingen, voor hun bevalling het beeldje in het klooster ophalen. Ze houden het bij zich bij de geboorte van hun kind. De jonge moeder brengt het Mariabeeldje terug na de kerkgang, de eerste keer dat ze zich opnieuw naar de kerk begeeft na haar bevalling.

Meer objecten en verhalen

Geen gedachten over Onze-Lieve-Vrouw van de lotelingen

  1. Ik ken mr. Vuylsteke niet maar toch ken ik de zusters Maricolen. Proficiat aan allen die dit beeld vereren en aan de herstellers van het beeld. Hoe kan ik dit beeld komen bewonderen.

    1. Musea Brugge schreef:

      Beste Luc, hartelijk bedankt voor je reactie! De restauratie en dus ook pastoor Vuylsteke dateren van de 19de eeuw, maar de Zusters Maricolen kan je nog steeds vinden in de Oude Zak 34. Je kan er na afspraak terecht om de beeldjes te bewonderen.

  2. […] deze blogpost maak je kennis met een uniek Brugs gebruik om je lot als loteling te […]

  3. […] zoals bedevaarten, processies en ziekendagen behoren vandaag tot het verleden. Maar het geloof in Onze-Lieve-Vrouw blijft voor vele mensen wel een individuele drijfveer. Ook vandaag behoudt het Mariabeeld in de […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *