Het oefenklavier van Eugeen Uten

Binnenkort zal op www.carillon-brugge.be het programma van de zomeravondconcerten op de Brugse beiaard te raadplegen zijn. Benieuwd welke muziek stadsbeiaardier Frank Deleu en de binnen- en buitenlandse gastbeiaardiers deze zomer over Brugge zullen uitstrooien… Zij zullen daarbij spelen op een klavier dat in 2010 in de toren werd geïnstalleerd. Dat is al het vierde klavier dat sinds 1913 geplaatst werd.

Klavier hier

In 1913 treedt Antoon Nauwelaerts aan als stadsbeiaardier. Hij laat een nieuw klavier maken onder toezicht van Jef Denyn, stichter-directeur van de Mechelse beiaardschool en grote bezieler van de beiaardkunst. Wanneer in 1949 de volgende stadsbeiaardier, Eugeen Uten, aantreedt, blijkt het klavier versleten. Het wordt vervangen door de firma Somers uit Brussel, waarbij Uten zelf advies geeft. Hij zou dit overigens ook elders blijven doen (advies geven). Daarna komen er, telkens omwille van slijtage, nog nieuwe klavieren in 1987 en 2010.

Het oude klavier van Denyn wordt niet afgevoerd naar de stortplaats. Uten laat het overbrengen naar de firma Somers om het daar te laten ombouwen tot een oefenklavier. De klankplaatjes die de klokken vervangen (een soort xylofoonplaatjes) worden geleverd door de firma Wynsberghe uit Brugge. In een brief van 3 april 1950 laat Uten aan de stadsingenieur weten ‘dat het omvormen van het oud beiaardklavier tot oefenklavier, aanneming Mr. Ch. Somers voldoening geeft.’

Het oefenklavier krijgt een plaats in het studeervertrek van Uten, naast zijn woonkamer. Ver moet Uten niet gaan om het echte klavier te bespelen. Hij is namelijk ook conciërge in de hallen en woont met zijn gezin ter plaatse. Maar hij moet wel meer dan 300 treden op. En dan volgt nog het spelen zelf, wat een zware fysieke inspanning vraagt. Dan is het handig dat de badkamer niet veraf is: ‘…want na een koncert komt Uten bezweet ‘thuis’, gooit hij zijn nat onderlijfje in de wasmand en stapt in het bad’ (interview Woongids, 4 maart 1979).

20160413_172054

De Woongids, 4 maart 1979

Aan het oefenklavier kan Uten zijn stukken inoefenen zonder de hele stad te ‘storen’. En dat aantal stukken loopt erg op! In een interview met het Brugsch Handelsblad op 15 maart 1952 vertelt hij: ‘Dit jaar zullen juist 49 avondconcerten op de beiaard gegeven worden en laat mij even natellen, het aantal nummers dat zal gespeeld worden bedraagt ongeveer 650 à 700! U ziet dat ik deze winter niet heb moeten stilzitten, om al deze partituren in te studeren. Gelukkig dat ik hier een oefenklavier bezit, dat mij zeer goed van pas komt.’

In 1984 gaat Uten met pensioen. Het oefenklavier mag hij meenemen. Aimé Lombaert, de opvolger van Uten, neemt immers een ander oefenklavier in gebruik. Wanneer hij in 2001 overlijdt, besluit de familie Uten het oefenklavier een plaats te geven in het Stedelijk Conservatorium van Brugge. Nu staat het in de hal van het Hof van Gistel, een bijgebouw van het Conservatorium in de Naaldenstraat. En… het is nog steeds bespeelbaar.

Op een mooie zomeravond

Eugeen Uten heeft ongetwijfeld veel op het oefenklavier gespeeld. Wanneer hij in 1949 met glans de wedstrijd wint die de Stad Brugge uitschreef om een nieuwe stadsbeiaardier aan te stellen, is hij net een jaar afgestudeerd aan de Koninklijke Beiaardschool in Mechelen. Mét grote onderscheiding. In 1959  behaalt hij er als eerste het ‘diploma van virtuositeit’. Met gróótste onderscheiding. Ongetwijfeld heeft dit vele uren studeren gevergd. Nog 10 jaar later, in 1969 zegt Uten zelf in een interview: ‘Iedere dag, wanneer ik niet op de toren ben, dan zit ik achter mijn oefenklavier dat naast mijn woonkamer staat in mijn studeervertrek. Ja, wanneer men beiaardspel goed wil doen, moet men veel oefenen.’ De Meester-Beiaardier blijft 35 jaar lang beiaardier van Brugge, tot in 1984.

20160413_172342

Paris Match, 6 november 1962

Het resultaat van dat naarstig oefenen, komen velen beluisteren tijdens de zomeravondconcerten. Jaarlijks speelt Uten er een vijftigtal, naast een 200-tal ‘gewone’ bespelingen. Zijn concerten beëindigt hij telkens met ‘Auld lang syne’, in het Nederlands bekend als ‘Ik zeg u geen vaarwel mijn vriend’. Met dit lied zouden de Bruggelingen in samenzang met de beiaard, jeugdkoor Discantus en de menigte op 26 augustus 198 4 trouwens afscheid nemen van hun stadsbeiaardier.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=9rtKY8FYF3k&w=420&h=315]

Utens beiaardspel is ook vastgelegd op plaat. Hij is te horen op enkele verzamelalbums en op twee soloplaten, getiteld ‘The Bells of Bruges’. Daarop staan ook composities van Uten zelf. Hij schrijft 120 originele beiaardwerken en laat niet minder dan 1000 bewerkingen voor beiaard na. Hij schrijft zelfs een aantal werken specifiek voor de Brugse beiaard. Daarbij zorgt hij ervoor die toonaarden te gebruiken die het mooist klinken op de Brugse beiaard. Stadsbeiaardier Frank Deleu speelt nog vaak stukken van Uten. Misschien deze zomer ook?

Muzikale uitsmijter:

“Divertimenti n°5” van en door Eugeen Uten op de Brugse beiaard

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=Yr3fRFBo_to&w=420&h=315]

“Liedje zonder woorden” van en dooor Eugeen Uten op de Brugse beiaard

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=85xc8Wgkz7c&w=420&h=315]

 

 

 

 

Meer objecten en verhalen

Geen gedachten over Het oefenklavier van Eugeen Uten

  1. Marleen Uten schreef:

    Dag Inge,

    Jouw artikel over het oefenklavier van vader Uten heb ik met veel aandacht gelezen.
    Het is mooi en het heeft mij zelfs ontroerd.
    Het bijhouden van het hele archief vraagt wel wat en het neemt daarenboven plaats in maar… als je dan zo’n artikel kan lezen zoals dat van jou dan weet je dat het niet voor niets is geweest al deze dingen bij te houden, ja zelfs te koesteren.
    Ons mama zou zeer fier en gelukkig zijn geweest, papa was een eerder introverte persoon en kwam volgens haar nooit voldoende op voor zichzelf, hij bleef bij zijn Brugse beiaard en des te ouder hij werd des te meer sloot hij zich af van de buitenwereld.
    Maar hij was een zeer begaafd beiaardier èn musicus. Hij heeft dit verdiend.
    Het is een mooie ode aan wijlen Ere-Stadsbeiaardier Eugeen Uten.

    Heel veel dank voor je werk en proficiat voor het artikel. Super tof !!!

    Marleen, zus van Herlinde

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *