Het ‘Album Pittoresque de Bruges’ van Buffa en Delepierre

1 juli, start van de zomervakantie! Het toeristisch seizoen draait volop in Brugge. Uit alle hoeken van de wereld komt men ‘die Scone’ ontdekken.

Brugge wordt als toeristische bestemming ‘ontdekt’ door de Britten. Vanaf 1815 passeren heel wat Britten langs de stad, op weg naar of op de terugweg van het slagveld van Waterloo. De straatjes, het water, de bruggen, de oude gebouwen…: men vindt het allemaal uitermate pittoresk en charmant. Sommige bezoekers leggen hun impressies vast in woord en beeld. Een aantal daarvan wordt in boek- en prentvorm uitgegeven. De nieuwe druktechnieken die in de 19de eeuw ontwikkeld worden, laten toe om kwaliteitsvolle prenten in grote oplagen te drukken en te verspreiden. Zo geeft de technologie een zetje aan de verspreiding van Brugges roem.

Par suite de ces considérations, nous croyons qu’il n’est pas sans utilité de conserver par le dessin les monuments curieux et les point de vue pittoresques d’une des villes les plus intéressantes de la Belgique. Ainsi l’imagination pourra faire revivre les lieux et les édifices si souvent témoins des scènes les plus émouvantes, et le texte rapellera les anecdotes, les dates et les souvenirs qui se rattachent à chacune de nos lithographies. (Uit de inleiding op het Album)

Ook de ontwikkelingen op het vlak van vervoer doen dat. Vanaf 1838 is Brugge via de lijn Oostende-Brussel per spoor bereikbaar. Nu kan de geïnteresseerde (Britse) bezoeker de stad nog makkelijker bereiken.
In de loop van de 19de eeuw promoten een aantal verenigingen op eigen initiatief het toerisme. Het stadsbestuur springt pas later op de trein. Samen met de ontwikkeling van de Zeehaven moet het toerisme een belangrijke economische krachtlijn worden.

Hoogstandje

Een ingeweken Italiaan geeft de verspreiding van de faam van het pittoreske Brugge een stevige duw in de rug. Joseph Buffa (1801-1864) neemt in 1837 het initiatief om een ‘Album Pittoresque de Bruges ou collection des plus belles vues et des principaux monuments de cette ville’ uit te geven. Hij weet Octave Delepierre (1802-1879), een advocaat die ook gedreven historisch onderzoek doet, te strikken om de teksten te schrijven. Voor de prenten kiest hij uitvoerders van hoog niveau: Antonio Tessaro, Henri Borremans, Louis-Joseph Ghémar en Edouard Manche. Hun tekeningen worden omgezet in prachtige lithografieën (steendruk) die vervolgens in afleveringen verschijnen.

Mais n’est-ce pas non plus un souvenir bien capable d’élever l’âme et de l’attrister, que ces changements profonds qui s’opèrent presque sous nos yeux et plongent dans le gouffre de l’oubli les coutumes, les moeurs, les monuments d’un peuple, qui sont peut-être destinés à attirer plus tard l’étude sérieuse du philosophe, de l’artiste ou du poète. (Uit de inleiding op het Album)

Het ‘Album Pittoresque’ mag een artistiek-technisch hoogstandje genoemd worden. De in totaal 46 prenten zijn uitermate verfijnd uitgewerkt, de druk is verzorgd en er is gekozen voor een goede kwaliteit papier. Dit alles, gecombineerd met het grote aantal prenten, maakt dat het Album uitgroeit tot een voorbeeld voor heel wat latere publicaties. Het bepaalt mee hoe Brugge in de jaren daarna wordt afgebeeld.

Langs Brugse straten
Iets meer dan de helft van de prenten toont Brugse straten en gebouwen: de Rozenhoedkaai, het Minnewater, de O.L.V.-kerk, de Duinenabdij, het stadhuis… De andere prenten tonen interieurs en kunstwerken. Eén prent geeft de volksklederdracht weer. Ten slotte zijn er nog twee Damse stadsgezichten. Bij elke prent geeft Delepierre enkele bladzijden duiding. Alles verschijnt op groot formaat: 39,4 x 29 cm.
Omdat de prenten in afleveringen verschijnen en de koper ze dus zelf inbindt, verschillen de uiteindelijke Albums vaak van elkaar. De Brugse Openbare Bibliotheek bezit een exemplaar met 27 prenten. De Provinciale Bibliotheek Tolhuis heeft een album met 31 prenten.

 

Om te bewaren
Het ‘Album Pittoresque’ verschijnt tussen 1837 en 1840. België is nog jong. Zowel het land als de afzonderlijke steden willen zich profileren. Het Album is dan ook opgedragen aan koning Leopold I. In het voorwoord stelt Delepierre vast dat het hoog tijd is dat Brugge, ‘dat toch twee à drie eeuwen de geschiedenis heeft gedomineerd’, ook dergelijk album krijgt – Brussel, Gent en Antwerpen hebben er dan al een. De kwestie is vooral dringend om volgende reden: ‘Encore l’architecture moderne se hâte-t-elle de faire disparaître ces vestiges, et bientôt la monotonie qui naît de l’uniformité donnera aux rues de Bruges cette froide régularité qu’affectionnent les hommes qu’on nomme du progrès, et qui afflige l’oeil dans les villes modernes (‘omdat de moderne architectuur deze overblijfselen met haast doet verdwijnen, waardoor de uit eenvormigheid ontstane monotonie weldra aan de straten van Brugge die koude regelmaat zal verlenen die zo geliefd is bij degenen die men vooruitstrevend noemt’).

1976_GRO0852_I 002

François Antoine Bossuet, De Rozenhoedkaai (ca. 1875), Groeningemuseum Brugge, inv. 1976_GRO0852_I

Delepierre wil dus de sporen van het Brugse verleden in prent vastleggen omdat sommigen die sporen dreigen uit te wissen en willen vervangen door moderne architectuur. Uit deze woorden spreekt een zekere weemoed en een hang naar het schilderachtige. En het moet gezegd: Delepierres vrees bleek niet helemaal ongegrond…

 

Meer weten? 

Bladeren door het ‘Album pittoresque’? Dat kan via de Flandrica-website.

Meer lezen over het ‘Album Pittoresque’?
Marc Ryckaert, Het 19de-eeuwse Brugge in lithografie en fotografie, in: Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis, 89 (2011), blz. 669-684.
Marc Ryckaert en Jeroen Cornilly, Een veranderende provincie in beeld. Bladeren door de beeldencollectie van de Provinciale Bibliotheek, in: Lieven Boes, Jeroen Cornilly e.a., Westflandrica 28.468. Over de collectie van de Provinciale Bibliotheek West-Vlaanderen, Brugge, 2015 .
Leo Cuvelier, Dirk Michiels en Ludo Vandamme, Bestemming Brugge, Brugge, 2014.

 

Meer objecten en verhalen

4 gedachten over Het ‘Album Pittoresque de Bruges’ van Buffa en Delepierre

  1. […] De stad ligt er ongeschonden ‘middeleeuws’ bij en wordt al sinds de vroege 19de eeuw door erfgoedliefhebbers de hemel […]

  2. […] geschoven. Twee pijlers krijgen in het bijzonder aandacht: de ontwikkeling van de haven en het toerisme in de stad. Niet voor niks de twee pijlers die ook in de 19de eeuw als dé sleutels worden gezien […]

  3. […] kan Daveluy zijn karretje aanhaken bij de Brugse politiek om de stad als toeristische bestemming in de markt te zetten. Brugse stadsgezichten, al dan niet in kleur en al dan niet in albums […]

  4. […] dat de fragiele schilderijen op paneel schade zullen oplopen tijdens het transport. En dat de toeristen Brugge links zullen laten […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *