Vuurwerk boven het seminarie

‘Deze plechtigheid werd voltrokken rond de middag en daarna werd in de bisschoppelijke residentie een maaltijd genuttigd, waarop geen enkele leek toegelaten was. Heel de dag was de hele stad zeer mooi versierd en ’s avonds was er algemene verlichting.’ Dit lezen we in de ‘Acta episcopi’ (Handelingen van de bisschop) over het feest dat op 23 juli 1834 in Brugge plaatsvindt.

Feestelijk verlicht

Aanleiding voor het feest is de heroprichting van het bisdom Brugge. De feestelijkheden starten om 8 uur ’s ochtends. Dan vertrekt aan het seminarie een processie met als eregasten de kersverse Brugse bisschop Boussen, de Mechelse aartsbisschop en de Gentse bisschop. ‘Aangekleed in kostbare gewaden (…) met mijter en kromstaf’ en voorafgegaan door geestelijken, trekken zij door alle buurten van de stad. De processie houdt even halt in de Sint-Walburgakerk, die op dat ogenblik de naam ‘Sint-Donaaskerk’ draagt. Vandaar gaat het richting Sint-Salvatorkerk, die tot kathedraal van het nieuwe bisdom wordt verheven.

detail toeschouwers rechts

Detail uit: Petrus Maes, Vuurwerk boven het seminarie (c) Hugo Maertens

De Acta, neergepend door de secretaris van de bisschop, vermelden ook de verdere gebeurtenissen die dag, tot de avondverlichting toe. Dit verbale verslag heeft een visuele tegenhanger in een prent die precies het vuurwerk en de feestverlichting rond het seminarie op de avond van 23 juli 1834 weergeeft. De maker van deze lithografie of steendruk (42 x 60 cm) is de Bruggeling Petrus Josephus Maes. De prent wordt bewaard in het Grootseminarie.

Op de prent is te zien hoe een grote massa mensen is samengestroomd aan de Potterierei, ter hoogte van het seminarie. Uit de poort van het seminarie komt een groep naar buiten, met centraal de nieuwe bisschop. Maar het is in de eerste plaats de tijdelijke feestdecoratie die de aandacht trekt.

Op de prent is te zien hoe een grote massa mensen is samengestroomd aan de Potterierei, ter hoogte van het seminarie. Uit de poort van het seminarie komt een groep naar buiten, met centraal de nieuwe bisschop. Maar het is in de eerste plaats de tijdelijke feestdecoratie die de aandacht trekt op deze prent. Deze decoratie is het werk van de Brugse architect en aannemer Julien Buysse. ‘Less is more’ was duidelijk niet zijn uitgangspunt.

detail bisschop liggend

De bisschop verlaat het seminarie, detail uit: Petrus Maes, Vuurwerk boven het seminarie (c) Hugo Maertens

Op de torens en de gevel van de kerk wemelt het van de vlaggen en aan de buitenmuur van het seminarie hangen medaillons met wapenschilden. Overal branden er feestlichten en ook op het water van de rei drijven er vuurpotten. Vuurwerk vliegt in alle richtingen en in de rechterbovenhoek is zelfs een luchtballon zichtbaar. Rechts van de kerk klimt een man op een ladder, wellicht om een volgende vuurpijl af te schieten. In de nissen van de voorgevel van de kerk zijn tekstvoorstellingen zichtbaar en links van de kerk is een groot tafereel afgebeeld tegen het hoekhuis.

detail man en vuurpotten

Man met vuurpijl, detail uit: Petrus Maes, Vuurwerk boven het seminarie, (c) Hugo Maertens

Een nieuw bisdom

Het afschaffen van het bisdom Brugge was gebeurd onder het Franse bewind in 1801, een periode die voor veel onrust zorgde in religieuze middens. Ook de kathedraal, Sint-Donaas op de Burg, was toen met de grond gelijk gemaakt. De oude bisdommen Brugge en Ieper had men bij het bisdom Gent gevoegd. Onder het Hollands bewind, in 1827, was er een eerste aanzet om opnieuw een bisdom Brugge op te richten. Maar pas na de Belgische onafhankelijkheid wordt West-Vlaanderen weer een apart bisdom. In de concurrentiestrijd tussen de vroegere bisschopssteden Brugge en Ieper haalt de eerste stad de zetel van het nieuwe bisdom binnen.

b108339_Charles Picqué Portret van Franciscus Renatus Boussen 1840_c kik irpa

C. Picqué, Portret van Franciscus Renatus Boussen, 1840 (c) KIKIRPA

Frans René Boussen (Veurne 1774 – Brugge 1848), secretaris van de bisschop van Gent, wordt op 27 januari 1833 tot bisschop gewijd in de Sint-Salvatorskerk. Het Grootseminarie, waar de priesters van het nieuwe bisdom Brugge zouden opgeleid worden, start zijn activiteiten op 1 oktober 1833. Het vindt een onderkomen in de voormalige Duinenabdij aan de Potterierei. Op de officiële papieren uit Rome is het nog even wachten. Maar in het voorjaar van 1834 is het zover: op 27 mei richt paus Gregorius XVI het bisdom officieel op en Boussen krijgt op 23 juni zijn benoemingsbrief als bisschop van het nieuwe bisdom Brugge. Precies één maand later, op 23 juli, neemt hij plechtig bezit van zijn bischoppelijke zetel.

Op de officiële papieren uit Rome is het nog even wachten. Maar in het voorjaar van 1834 is het zover: op 27 mei richt paus Gregorius XVI het bisdom officieel op en Boussen krijgt op 23 juni zijn benoemingsbrief als bisschop van het nieuwe bisdom Brugge.

Petrus Maes

De opdracht voor het maken van de prent zou aan Petrus Maes gegeven zijn door Julien Buysse. Maes is op dat ogenblik leraar aan de Brugse academie. Daar had zijn opleiding als kunstenaar ook voltooid, waarbij hij onder andere les had gekregen in de steendruktechniek. Korte tijd na het voltooien van zijn litho, mag Maes nog enkele werken voor het Grootseminarie maken: enkele versieringen voor de seminariekerk en het doodsportret van de rector van de Potterie. In 1866 restaureert Maes het ‘Pestschilderij’ dat aan een huisgevel in de Poitevinstraat hangt en dat in 1900 vervangen wordt door een tegeltableau. Het schilderij verhuist naar het museum van de Société Archéologique de Bruges en komt zo in de Gruuthusecollectie terecht.

0000_GRO1297_I 001

Anoniem, Heilige Drievuldigheid met heiligen (Pestschilderij), 1666, in 1866 gerestaureerd door Petrus Maes (c) Lukas Art in Flanders vzw, foto: Hugo Maertens

In aanbouw

De prent toont aan dat er sinds 1834 nog verbouwd is aan het Grootseminarie. Maes geeft heel duidelijk de beiaardtoren weer die op de oostvleugel van het hoofdgebouw staat. De westvleugel – op dat ogenblik nog een stuk lager – is daarentegen amper te zien. Bij de oprichting van het seminarie herbouwt men deze vleugel volledig in classicistische stijl om er appartementen voor de president en de professoren in te richten. Pas midden vorige eeuw krijgt de voorgevel van het seminarie zijn huidige, pseudo-17de-eeuwse uitzicht.

Meer lezen?

Michel Cloet, Het bisdom Brugge (1559-1984): bisschoppen, priesters, gelovigen, Brugge, 1985

Over Petrus Maes: Jaak A. Rau, Petrus Josephus Maes, in: Brugge die Scone, nr. 3, september 2005 en Jan De Mey, Nog over schilder Petrus Maes, in: Brugge die Scone, nr. 4, december 2005

 

Meer objecten en verhalen

3 gedachten over Vuurwerk boven het seminarie

  1. […] erediensten verboden en moeten priesters een eed van trouw zweren, wat ze vaak weigeren. De kerkelijke gebouwen krijgen een andere bestemming. De Sint-Donaaskathedraal wordt even gebruikt als gevangenis maar […]

  2. […] Heilige Drievuldigheid met heiligen (Pestschilderij), 1666, in 1866 gerestaureerd door Petrus Maes, (c) Lukas Art in Flanders vzw, foto: Hugo […]

  3. […] is een door en door katholiek instituut: Frans Boussen, eerste bisschop van het heropgerichte bisdom Brugge sticht het als bisschoppelijk college in 1834. Het mag dan ook niet verbazen dat men het […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *