‘Brugge word wakker!’

In 1992 verschijnt de brochure ‘Brugge word wakker’. Auteur Eric Van Hove, toen journalist, later coördinator van de dienst Stedenbeleid bij Stad Brugge, bundelt in dit pamflet van 84 bladzijden verschillende stemmen en meningen. Het pamflet verschijnt vanuit de bekommernis om de leefbaarheid van de stad en wil duurzame alternatieven formuleren voor de toekomst.

In tien delen worden feiten en cijfermateriaal weergegeven, wordt een analyse gemaakt en worden voorstellen naar voren geschoven. Twee pijlers krijgen in het bijzonder aandacht: de ontwikkeling van de haven en het toerisme in de stad. Niet voor niks de twee pijlers die ook in de 19de eeuw als dé sleutels worden gezien om de stad er sociaal-economisch weer bovenop te krijgen.

Work in progress

Twintig jaar vóór dit bescheiden groene boekje – de cover van ‘Brugge word wakker’ is groen met witte letters en een groot wit vraagteken – verschijnt de ‘gele bijbel’. Dat eerste, grondige structuurplan voor Brugge formuleert een uitgebreid programma voor monumentenzorg, stads- en woningrenovatie, verkeersbeleid en toerisme-ontwikkeling. Een programma dat dan broodnodig is want Brugge lijkt leeg te lopen en achterop te hinken.

De stad maakt daarna inderdaad een stevige evolutie door. Maar wat is de volgende stap? Van een half miljoen toeristen in 1970 groeit het aantal naar bijna 2,7 miljoen tijdens het laatste decennium van de 20ste eeuw. Brugge lijkt eerder verstikt te raken dan meer ademruimte te krijgen.

sos-brugge-1990

Benoît van Innis, Affiche ‘S.O.S. voor een leefbaar Brugge’, 1990

Ook de actiegroep ‘S.O.S. voor een leefbaar Brugge’ wil dat aan de kaak stellen. In 1990 verschijnen de affiches ‘S.O.S. Brugge’ voor het eerst in het straatbeeld. Deze eerste affiche is een ontwerp van Benoît van Innis, de Brugse kunstenaar die in 2011 opnieuw in het straatbeeld opduikt met zijn ontwerpen voor nieuwe vlaggen in de winkelstraten. ‘S.O.S. voor een leefbaar Brugge’ voelt dat de stad slachtoffer aan het worden is van haar eigen succes. De directe aanleiding voor het protest in 1990 is de bouw van het Crown Plaza Hotel op de Burg, pal op de fundamenten van de Sint-Donaaskerk. Met meer dan tweeduizend hotelkamers in de binnenstad is die volgens hen meer dan verzadigd. Daarnaast is de actiegroep ook bezorgd om de sloop van historische panden, onzorgvuldige restauraties en nieuwbouwprojecten buiten proportie.

fo-b05119_crown-plaza-in-opbouw_c-jan-termont_1990

Crown Plaza Hotel in aanbouw, 1990, coll. Stadsarchief Brugge, (c) Jan Termont

Eén van de oplossingen binnen het toeristisch beleid is de keuze voor een concentratiemodel met de ‘Gouden Driehoek’ als kernzone. Halfweg de jaren ’90 volgen er nog meer maatregelen om de ongecontroleerde groei van het massatoerisme in te perken. Het verkeerscirculatieplan voorziet dat autocars moeten parkeren op de parkeerhaven aan het Minnewater. Als gevolg daarvan wijzigt het toeristische circuit en wordt de Katelijnestraat een belangrijke toeristische ader. In 1996 verbiedt de hotelstop nieuwe hotels in de binnenstad.

Een concertzaal voor Brugge

Het mag duidelijk zijn: wanneer ‘Brugge word wakker’ in 1992 verschijnt,  staat de stad nog een hele evolutie te wachten en wel een in een hogere versnelling. De toenmalige prognose dat het aantal van vijf miljoen toeristen tegen eenzelfde groeitempo in 2050 bereikt zal zijn, doet ons vandaag glimlachen. De rapporten van Toerisme Brugge tellen anno 2016 al bijna acht miljoen bezoekers… Maar het is goed om weten dat de vele inspanningen die op deze en andere oproepen, acties en bestuurlijke beslissingen gevolgd zijn, ook tot resultaten hebben geleid. In 1998  wordt Brugge om haar zorg voor haar patrimonium beloond door de opname van het Brugse begijnhof op de UNESCO-lijst van het Werelderfgoed. In 1999 vervoegt het Belfort deze lijst en in 2000 erkent UNESCO de volledige Brugse binnenstad als werelderfgoed.

tn_b-2002-2001

Affiche ‘Brugge culturele hoofdstad van Europa’, 2002

Een belangrijke hefboom voor de kwalitatieve culturele ontwikkeling van Brugge is er gekomen dankzij het cultuurjaar Brugge 2002. ‘Brugge word wakker’ wijst al op de nood aan een volwaardige concertzaal in Brugge. Die komt er in 2002, samen met het paviljoen van Toyo Ito en de Conzettbrug die de historische stadsvesten sluit. Naast de hedendaagse architectuur vinden grootschalige restauratieprojecten plaats, onder andere aan de torenspits van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, de gevels van het Brugse Vrije en de Stadsschouwburg. Brugge profileert zich nadrukkelijk als een actieve cultuurstad, een keuze die tot op vandaag blijft gelden.

Plus est en vous

‘Brugge word wakker’ sluit af met een wapenspreuk als oproep. De spreuk is ons – het team van het Gruuthusemuseum – meer dan bekend: ‘Plus est en vous’, de lijfspreuk van Lodewijk van Gruuthuse. De auteur ziet deze spreuk als meer dan actueel: ‘Brugge, word wakker. Bouw mee aan deze Europese droom, die een toekomst geeft voor ons verleden. Bruggelingen, plus est en vous…’

plus-est-en-vous

Detail uit: Meester van de Vorstenportretten, Portret van Lodewijk van Gruuthuse, collectie Groeningemuseum (0000.GRO1557.I)

De expliciete oproep naar inbreng en participatie doet denken aan de beweging die ‘De Toekomst van Brugge‘ vandaag op gang brengt. Burgers liggen er mee aan de basis van toekomstprojecten, die hopelijk op middellange termijn in een duurzaam effect resulteren. Brugge is wakker… dat mogen we ongetwijfeld stellen! En wie weet dienen de site van ‘De Toekomst van Brugge’ en de brochures die uit dit initiatief voortvloeien in 2040 ook als bron, als tijdsdocument voor een boeiende periode.

achtergrond_brugge_meemaken-3

Meer weten?

Eric Van Hove, Brugge word wakker, Brugge, 1992

B-tours. Over Brugge, toerisme en beeldvorming, tapis plein vzw, Brugge, 2005

De affiches ‘S.O.S. voor een leefbaar Brugge’ en ‘Brugge culturele hoofdstad’ vind je terug op de site ‘Brugge in affiches’.

Meer objecten en verhalen

3 gedachten over ‘Brugge word wakker!’

  1. De Nieuwe Beurze schreef:

    Dit is op De Nieuwe Beurze® herblogden reageerde:
    De blog “Brugge in 100 objecten” is een echte aanrader. Deze week een mooi overzicht van de evoluties van onze stad gedurende laatste decennia, inspraak, leefbaarheid, vooruitgang, toerisme en haven. Nog steeds even actueel!

  2. […] concertzaal te geven, leeft al langer. Eric Van Hove pleit er in 1992 al voor in zijn pamflet ‘Brugge, word wakker!’. Met Brugge 2002 komt alles in een […]

  3. […] lezen we meer over een initiatief dat zowel het onderzoek naar de Vlaamse Primitieven als het cultuurtoerisme in Brugge een stevige duw in de rug geeft. En waarop de musea en de stad vandaag nog steeds verder […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *