Het Album Ronse

‘Kunstige herstellingen’. Er zijn waarschijnlijk weinig steden die een subsidiereglement hebben met dergelijke naam. In Brugge kunnen inwoners al 140 jaar beroep doen op deze subsidie om hun huisgevel te restaureren. Initiator is schepen Alfred Ronse (1835-1914).

Ronse wordt in 1875 schepen van Openbare Werken. Hij ontpopt zich tot voorvechter van de haven van Zeebrugge maar vooral heeft hij een duidelijke visie op de herwaardering van de oude stad. Een visie die verbeeld staat in een fotoalbum, het Album Ronse.

Alfred Ronse_beeldbank (Small)

Schepen Alfred Ronse, coll. Stadsarchief Brugge, www.beeldbankbrugge.be

Politieke beslissing

Ronses visie sluit aan bij de interesse voor de ‘gotische heropleving’ die al langer aanwezig is in Brugge. Figuren als Adolf Duclos, Karel Verschelde, Edward Gailliard en Guido Gezelle promoten deze beweging onder meer via tijdschriften als ‘La Plume’, ‘De Halletoren’ en ‘Rond den Heerd’. Ook Ronse zou hierin geschreven hebben. In deze tijdschriften leest men soms positieve, maar ook heel wat kritische bedenkingen over het restaureren en bouwen in Brugge. Vooral Duclos wijst de Bruggelingen en hun bestuurders erop dat het heroproepen van de middeleeuwse stad via restauraties Brugge economisch weer kan doen bloeien.

huizen in de Vlamingstraat_1905_beeldbank (Small)

Eén van de zeldzame foto’s uit het Album Ronse waarop menselijke activiteit te bespeuren valt

In 1870 krijgen Duclos en zijn medestanders versterking in de rangen van de stadsadministratie. Louis Delacenserie wordt stadsarchitect en geeft de neogotische beweging architecturaal vorm. Vanaf 1872 duikt regelmatig het idee op om huiseigenaars tot restauratie van hun gevel aan te zetten via een stadssubsidie. Dergelijke restauratie beschouwt men als een echte ‘artistieke realisatie’.

Rijksnormaalschool_1905_beeldbank (Small)

De Rijksnormaalschool is een ontwerp van Louis Delacenserie

Wanneer in 1875 een katholiek stadsbestuur aantreedt en Ronse schepen wordt, krijgt de neogotische beweging vrij baan. Als oppositielid fulmineerde Ronse vaak tegen slecht uitgevoerde restauraties, het bepleisteren van gevels of verkeerde keuzes bij renovaties. Als bestuurder legt hij in 1877 een budget van 1000 frank vast voor restauraties door particulieren. De ‘kunstige herstellingen’ of ‘les restaurations artistiques’ zijn geboren.

huizen in de Grauwwerkersstraat_1905_beeldbank (Small)

Particuliere beslissing

Op 17 januari 1877 komt een eerste aanvraag binnen voor de restauratie van het huis De Roode Steen, aan het Jan Van Eyckplein 8. De aanvraag wordt extra ondersteund door de opmaak van plannen door stadsarchitect Delacenserie zelf. Uiteindelijk betaalt de stad de helft van de kosten.

BRU001000001_002-01

Huis De Roode Steen, de eerste woning die ‘kunstig hersteld’ wordt

Hiermee is het startsein gegeven voor een onafgebroken subsidiebeleid door het stadsbestuur. Tot vandaag, sinds 140 jaar dus, moedigt het bestuur zo huisgevelrestauraties aan én onderwerpt deze tegelijkertijd aan strikte regels.

Onder de ambtsperiode van Alfred Ronse, van 1876 tot 1903, worden niet minder dan 90 gevels met stadstoelage gerestaureerd, verfraaid of herbouwd. Schepen Ronse had zijn eigen woning in de Twijnstraat 7 nog zonder subsidie hersteld. Burgemeester Visart de Bocarmé laat zijn huis in de Pieter Pourbusstraat 3 in 1900 herstellen, zonder subsidie.

woonst schepen Ronse_1905 (Small)

In 1877 is Brugge de enige stad in België met een dergelijk subsidiebeleid. Ondertussen zijn ruim 1200 huisgevels in de binnenstad via de ‘kunstige herstellingen’ gerestaureerd. Enkel tijdens de twee Wereldoorlogen zijn geen subsidies uitgekeerd. De laatste decennia worden heel wat huisgevels  in de deelgemeenten gerestaureerd. Jaarlijks staat daarvoor een budget van 250.000 Euro ingeschreven op de stadsbegroting – een kleine financiële inspanning met een grote impact op het stadsbeeld. Sinds 1971 gebeurt de opvolging van de restauratie door een medewerker van de stedelijke Dienst voor Monumentenzorg.

gevels Philipstockstraat_1905_beeldbank (Small)

De keuze van de fotograaf

In 1903 trekt Alfred Ronse zich om gezondheidsredenen terug uit de actieve politiek. Maar hij blijft zich inzetten en wordt in 1904 de eerste voorzitter van de Commissie voor Stedenschoon. Hij organiseert de vergaderingen bij hem thuis in de Twijnstraat. Onder de eerste commissieleden bevinden zich heel wat heren van het Oudheidkundig Genootschap, dat vorm geeft aan de collectie van het Gruuthusemuseum. Ook de Commissie voor Stedenschoon functioneert vandaag nog steeds.

Gruuthuse_1905_beeldbank (Small)

Louis Delacenserie restaureert het Gruuthusepaleis. De collecties van het Oudheidkundig Genootschap van Brugge krijgen er een onderkomen

Rond die periode (1905?) krijgt Ronse van de Katholieke Kiesvereniging een luxueus fotoalbum overhandigd met 106 opnames van Brugse gevels en ensembles die onder zijn ambtstermijn zijn gerestaureerd. Dit ‘Album Ronse’ is door de familie Ronse uit Gistel in 2002 aan het Brugse Stadsarchief geschonken. De foto’s zijn van Alfons Watteyne jr. (1874-1964). Het zijn bijzonder waardevolle ‘registraties’ van Brugge op het einde van de 19de eeuw. Je kan uit de foto’s de exacte toestand van de gevels afleiden. Een uitmuntend voorbeeld van stadsfotografie.

Bij Ronses overlijden verwijst ‘De Gazette van Brugge’ op 24 januari 1914 naar het fotoalbum ‘waarin de lichtbeelden prijken van de kunstgebouwen die hij gered had. Lang is de lijst en welsprekend dit overzicht. De naam van M. Ronse blijft onafscheidbaar verbonden aan de kunstherleving in Brugge.

huis De Zomer Steenstraat_1905_beeldbank (Small)

Meer weten?

Het Album Ronse wordt bewaard in het Stadsarchief Brugge. De foto’s zijn ontsloten via www.erfgoedbrugge.be

L. Constandt (red), Stenen Herleven. 111 jaar ‘Kunstige Herstellingen’ in Brugge 1877-1988, Brugge, 1988

D. Lauwaert, Stadsfotografie in het 19de-eeuwse Brugge (dl.II), in: De Witte Raaf, sept.-okt. 2003

Meer objecten en verhalen

1 gedacht over Het Album Ronse

  1. Mia Lingier schreef:

    Prachtig ! Een verrijking voor de stad !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *