De Gazette van Brugge

Op 1 januari 2018 zal er geen verse krant in uw brievenbus vallen. Op 1 januari 1893 verschijnt er wel (minstens) één: de Gazette van Brugge. De zwarte letters van de kop hebben voor de gelegenheid plaats gemaakt voor helrood. Het eerste nummer van de 100ste jaargang mag opvallen!

Den 12 December 1792 geboren, is zij dit jaar Onzes Heeren 1893 haren honderdsten jaargang ingetreden, nog zoo jong en zoo frisch als den eersten dag van haar bestaan! (…) Men zal ons de getuigenis geven dat het blad sierlijk gedrukt is en een prachtig uitzicht heeft, dank aan de kleurrijke inkte van het gekend huis Albrecht Dresse, 14, Anderlechtschen Steenweg, te Brussel. GvB 1 januari 1893

‘Onze Kommissarissen slaepen op hunne lauwrieren niet’ (GvB, 8 februari 1796)

De Gazette van Brugge ziet het levenslicht in de woelige periode op het einde van de 18de eeuw. Ze verschijnt voor het eerst onder die naam op 8 februari 1796, maar is de opvolger van het Vaderlandsch Nieuwsblad (1792-1793), Het Brugsch Nieuws-blad (1793) en de Brugsche Gazette (1795-1796). Oprichter is drukker-uitgever en boekhandelaar Joseph Bogaert.

eerste nummer Gazette (Small)

Het eerste nummer van de Gazette van Brugge, 8 februari 1796

In 1810 vaardigt het toenmalige Franse bestuur een decreet uit dat bepaalt dat er slechts één krant per departement mag verschijnen. De Gazette van Brugge smelt daarop samen met de Journal de la Lys van de Brugse drukker Guillaume De Busscher-Marlier. De krant wordt tweetalig. Vier jaar later kan Joseph Bogaert opnieuw zelfstandig een krant uitgeven. Hij herneemt de titel Brugsche Gazette, maar stapt daarna weer over op Gazette van Brugge. Onder Bogaert vaart de krant een neutrale koers met hoofdzakelijk buitenlandse berichtgeving.

Onze nieuwe koning en koningin (Small)

Een nieuwe koning en koningin, 24 december 1909

‘Ik zal trachten zoo goed te zijn of dat ik schoone ben’ (GvB 29 november 1882)  

In 1820 overlijdt Joseph Bogaert. Zijn zoon en weduwe nemen de krant over. In 1840 vervoegt kleinzoon Julius de rangen. De krant wordt groter van formaat en voor het eerst duikt een feuilleton in de krant op, waarbij in elk nummer een aflevering uit een roman verschijnt, al dan niet van een ‘grote’ auteur. Het feuilleton blijft een vaste waarde tot het laatste nummer. Naar aanleiding van het 50-jarig bestaan houdt de redactie in 1843 een jubelviering. De ‘compagnons van de drukkery’ eren de drukker-uitgever met een feestlied.

Sa, wilt nu eens moedig schenken,/ En op ’t heyl van d’Heers BOGAERT,/ ’T edel Zap van Bacchus drinken,/ Dat God hun nog lang bewaerd,/ Maer nu dat wy ons keeltje vieren,/ Wenschen wy hun Proficiat!/ Als Nestors der Gazettieren,/ Van onz’ roemvol brugsche stad!… GvB 1 januari 1893

nieuwe lay-out, trotse uitgever_kop

De nieuwe lay out van 29 november 1882

In 1845 neemt Louis Bernard Herreboudt de krant over. Onder zijn bewind evolueert de Gazette naar een klerikaal blad. Bij zijn overlijden in 1873 komt zoon Louis aan het roer die belangrijke veranderingen doorvoert, onder andere op technisch vlak. Hij koopt een snelpers aan, het papier wordt beter en de letters mooier. Om de titel van de krant meer uitstraling te geven, laat Herreboudt nieuwe letters ontwerpen. Duidelijk trots over zijn vernieuwingen laat hij op 29 november 1882 de Gazette zelf tot de lezers spreken.

Zoo, Lezers! wat zegt gij er van? Ben ik niet wel? Van boven mijn naam in zoo schoone letters: daaronder de wapens van Brugge en van West-Vlaanderen, en die schoone kenspreuk: Godsdienst, Taal, Vaderland, die al bediedt wat grootsch en edel is: ’t is waarlijk om er hooveerdig over te zijn! GvB 29 november 1882

Op 1 januari 1893 verschijnt het jubelnummer om het 100-jarig bestaan van de Gazette te vieren. Deze uitzonderlijke editie krijgt een rode kop, vertelt in vier bladzijden de geschiedenis van de krant en bevat een facsimile van het eerste nummer, gedateerd op 23 juni 1795. Het Vlaamse en katholieke karakter van de krant wordt benadrukt en de leuze ‘Voor Godsdienst, Taal en Vaderland’ wordt in de verf gezet.

100 jaar Gazette_uitgelicht (Medium)

‘Wij hopen een nieuw blad te kunnen laten verschijnen, toekomende week’ (GvB 31 oktober 1919)

Eind 1899 verandert de Gazette weer van eigenaar. De katholieke senator Léon van Ockerhout koopt het blad. Hij stelt Gustaaf Stock aan als drukker-uitgever. Stock was eerder letterzetter bij de katholieke krant La Patrie en redacteur bij de Gazette. Onder zijn bewind wordt het blad een officieus partijorgaan. Bij het overlijden van Léon van Ockerhout wordt de krant eigendom van de katholieke partij.

dood Leopold II_kop

Stock was voor de oorlog actief betrokken bij tal van Vlaamse verenigingen, maar wordt na de oorlog lid van de ‘Ligue nationale pour l’unité belge’. Hij komt meermaals in botsing met de Brugse ‘Katholieke Associatie’, een vereniging van lokale katholieke politici. Op 30 oktober 1919 krijgt hij het verbod zijn krant nog langer uit te geven. Op 31 oktober verschijnt het laatste nummer en valt het doek over de Gazette van Brugge, en dit na 127 jaar. Pas in 1977 evenaart de krant Burgerwelzijn deze levensduur.

bericht over laatste nummer 31-10-1919_uitsnit (Small)

Het laatste nummer van de Gazette van Brugge, 31 okotber 1919

De Gazette van Brugge overspant met haar berichtgeving de hele 19de eeuw. Vandaag is de krant dan ook een onuitputtelijke bron voor iedereen die zich in deze periode wil onderdompelen. Historici gebruiken de krant voor  historisch, politiek, genealogisch, taalkundig, literair… onderzoek. Om het hen en andere geïnteresseerden makkelijk te maken (en omdat de kranten erg kwetsbaar zijn door de slechte papierkwaliteit) is de Gazette in 2016 gedigitaliseerd. Ze is online te raadplegen op www.historischekrantenbrugge.be. Via deze site ontsluit de Openbare Bibliotheek Brugge haar collectie historische kranten, die 64 titels bevat en meer dan een half miljoen pagina’s.  Zeg niet dat u te weinig leesvoer heeft!

bericht over laatste nummer 31-10-1919_kop

By den Uytgever der Brugsche Gazette kan men bekomen den Universeelen Gezondheyds Elexir, van wylent F. Jackson, berugten Heel-meester van Londen. Dezen Elexir is sedert eene lange reeks van jaeren beproeft en van een ieder met het grootste gevolg gebruykt om bynae alle de meest-bekende kwaelen te genezen. GvB 8 februari 1796

Meer objecten en verhalen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *