De Lastige Bruggeling

Van oktober 1974 tot januari 1982 verontrust de stadskrant De Lastige Bruggeling lokale beleidsvoerders met zijn kritische en diepgravende onderzoeksjournalistiek. Het progressieve maandblad bijt zich vast in dossiers over grondspeculatie, schimmige relaties tussen stadsbestuur en vastgoedmakelaars, bedrijven die de gezondheid van de omwonenden bedreigen, vereenzaming, massatoerisme dat de bewoners laat vervreemden van hun eigen stad… Klinkt vertrouwd?

In oktober 2017 onthult de kritisch nieuwssite Apache.be dat heel wat leden van het Antwerpse stadsbestuur aanwezig waren op het verjaardagsfeest van een projectontwikkelaar. ‘Apache schrijft wat politici niet willen lezen, kranten niet mogen schrijven maar wat iedereen zou moeten weten. De autonome redactie brengt onthullende en actuele onderzoeksjournalistiek die voorbijgaat aan de waan van de dag. (…) Apache neemt daarbij de rol van ‘vierde macht’ voluit ter harte, voedt het maatschappelijk debat en plaatst in haar werking de essentie van journalistiek centraal: het kritisch bevragen van macht en het aanreiken van oplossingen.’

Lastige Bruggeling 8 (Small)

Deze cartoon staat op de allereerste Lastige Bruggeling in oktober 1974, met daarboven de titel ‘Brugge, een leefbare stad?’, coll. Openbare Bibliotheek Brugge

 

Via Antwerpen en Amsterdam

Dit zouden evengoed de woorden kunnen zijn van de redactie van De Lastige Bruggeling destijds. De krant omschrijft zichzelf als een ‘onafhankelijke stem die ten gepaste tijd het mes in de wonde zet en er nog wat in rondpeutert ook’ en brengt zaken aan het licht ‘die de lokale bladen niet kunnen, mogen of willen brengen’.

De Lastige Bruggeling ademt de geest van mei 1968, de jongerenrevolte die Parijs en Leuven op zijn kop zet. De geestdrift en energie, die daarbij vrijkomt, kristalliseert vier jaar later in Brugge in de vorm van Cactus café. Bezieler is Rolle Debruyne, die in november 1972 een voormalig bordeel in de Sint-Amandsstraat omvormt tot een ontmoetingsplaats voor progressieve jongeren. Aan de toog worden allerlei plannen gemaakt en vrijwilligers gevonden voor het realiseren van die projecten. Cactus café organiseert in zijn prille jaren fietsenverhuur voor toeristen, een Indisch sitarconcert in de Walburgakerk en een voedsel- en energiesalon in het Concertgebouw in de Sint-Jakobsstraat (nu De Republiek).

Lastige Bruggeling 4 (Small)

De rubriek ‘Boeretiek’ in De Lastige Bruggeling brengt telkens onder andere enkele recepten, coll. Openbare Bibliotheek Brugge

Ook de Brugse afdeling van de Antwerpse volkshogeschool Elcker-Ik vindt zijn thuisbasis in Cactus café. Tijdens de zomer van 1974 organiseert Elcker-Ik Brugge een trip naar Amsterdam. De deelnemers ontmoeten er heel wat progressieve actiegroepen en maken kennis met de principes en de praktijk van burgerparticipatie. Ze bezoeken ook de redactie van de alternatieve stadskrant De Lastige Amsterdammer, die de milieu- en verkeersproblemen in die stad aan de kaak stelt.

Geen woorden maar daden

Enthousiast over dit bezoek, maken een aantal deelnemers meteen plannen ‘om ook in Brugge de her en der aktieve individuen te groeperen én van een klankbord te voorzien’. De eerste Lastige Bruggeling verschijnt al in oktober 1974. De redactieleden, allen vrijwilligers, publiceren anoniem en gaan prat op hun onafhankelijkheid. Het Brugse voorbeeld werkt aanstekelijk in Vlaanderen.  Al gauw volgen ook stadskranten in Turnhout, Hasselt, Oostende, Poperinge, Leuven enz.

Toenmalig CVP-burgemeester Michel Van Maele biedt voldoende schrijfstof voor de lastige Bruggelingen. Vóór hij de burgemeesterssjerp van Groot-Brugge draagt, is hij al een kwarteeuw burgemeester van Sint-Michiels (1946-1972). Onder zijn daadkrachtig bewind ondergaat Sint-Michiels een complete gedaanteverwisseling: van een landelijke en bosrijke plattelandsgemeente evolueert Sint-Michiels tot een verkavelde randgemeente met een industrieterrein, een veemarkt en een pretpark (Boudewijnpark). In 1970 fuseert Sint-Michiels, samen met andere randgemeenten, met Brugge. Bij de eerste gemeenteraadsverkiezingen in datzelfde jaar behaalt de CVP een eclatante overwinning en een volstrekte meerderheid in de gemeenteraad. Burgemeester Pierre Vandamme volgt zichzelf op met Michel Van Maele als eerste schepen.

Lastige Bruggeling 5 (Small)

Burgemeester Michel Van Maele is vaak kop van jut in De Lastige Bruggeling, coll. Openbare Bibliotheek Brugge

Als Pierre Vandamme er eind 1971 de brui aan geeft, neemt de ambitieuze Van Maele de sjerp over. ‘Geen woorden, dáden’ is het devies van deze rasechte ondernemer. Hij laat de reien saneren, laat een structuurplan voor stadskernvernieuwing opmaken en initieert heel wat bouwprojecten in de binnenstad: de stadsbibliotheek Biekorf met ondergrondse parking, het Zilverpand, het nieuwe gerechtshof… In de Brugse rand koopt hij uitgebreide groenzones op om er sport- en ontspanningsinfrastructuur aan te leggen. Onder meer het Olympiastadion (nu Jan Breydelstadion) wordt tijdens zijn bewind gerealiseerd.

In zijn voortvarendheid verliest Van Maele de menselijke, sociale en ecologische consequenties uit het oog. Dit is althans de mening van De Lastige Bruggeling. Het eerste nummer van de stadskrant opent met de vraag: ‘Is Brugge leefbaar?’. In de acht jaren die volgen, blijft de leefbaarheid van Brugge het hoofdthema van de kritische stadskrant. De Lastige Bruggeling bericht over mensen die gedwongen hun huizen moeten verlaten voor nieuwbouwprojecten, grondspeculatie, de nauwe en schimmige relatie tussen het stadsbestuur en vastgoedmakelaars, bedrijven die de gezondheid van de omwonenden bedreigen, arme en oude mensen die worden weggestopt in inspiratieloze sociale woningen en bejaardentehuizen, de expressweg die Sint-Andries en Sint-Michiels doorklieft en al snel verkeersslachtoffers eist… Een ander terugkerend thema is het toeristisch beleid in Brugge, dat met zijn façadisme, historische stoeten en middeleeuwse tornooien ver weg zou staan van het dagelijks leven in de stad. Kritieken die tot vandaag nazinderen in de Reiestad.

Lastige Bruggeling 2 (Small)

De Lastige Bruggeling hekelt de praktijk van de Marcus Gerards-stichting om arme mensen uit hun huizen te zetten, die huizen vervolgens te restaureren en aan hoge prijzen te verkopen of te verhuren, coll. Openbare Bibliotheek Brugge

De Lastige Bruggeling fungeert als spreekbuis van tal van actiegroepen in Brugge en ommeland: het actiecomité Tussen Haven en Polder, Oxfam-wereldwinkel, het vrouwenhuis, BAKS (Brugse Actiegroep voor Kernstop) enz. De lezers van het maandblad zijn ook in die kringen te vinden, al krijgen de scherpe artikels ook veel weerklank in Brugse politieke kringen én in Brugse huiskamers. In 1980 telt De Lastige Bruggeling 300 abonnees. Nog eens 700 exemplaren worden verspreid via krantenwinkels, cafés en natuurwinkels.

Zo veel pennen, zo veel meningen

Met de gemeenteraadsverkiezingen van 1976 breken lastige tijden aan voor De Lastige Bruggeling. De nieuwe SP-burgemeester Frank Van Acker belooft beterschap op veel punten die de stadskrant de voorgaande jaren heeft aangeklaagd: een meer sociaal woonbeleid, een verbod op het vervoer van radioactief afval over het Brugse grondgebied, een verkeersbeleid dat de fietsers en voetgangers favoriseert…  Het uitblijven van concrete realisaties en het eigengereide optreden van Van Acker, die een koele minnaar is van burgerparticipatie, zorgt voor verdeeldheid bij de redactie van De Lastige Bruggeling. Verbittering en ontgoocheling steken de kop op: over het immobilisme van de politieke wereld, het onvermogen om de idealen om te zetten in echte politieke vernieuwing, de droom van mei 1968 die maar niet uitkomt.

Lastige Bruggeling 1 (Small)

 

In januari 1982 verschijnt het laatste nummer. Het medium lijkt doodgebloed, de redactionele pen uitgedroogd. In het laatste nummer blikken verschillende redactieleden zelfkritisch terug op acht jaar lokale verslaggeving en zoeken naar een verklaring voor het plotse einde. De meningen zijn diffuus. ‘Eenvormigheid in visie en politieke doelstelling is nooit onze sterke kant geweest’, schrijft de hoofdredacteur. Sommige redactieleden hopen dat de Vrije Radio en andere kritische media de fakkel zullen overnemen. Feit is dat de kwesties, die De Lastige Bruggeling heeft opgerakeld, nooit meer helemaal zijn gaan rusten. Zo pent Eric Van Hove, één van de lastige Bruggelingen, tien jaar later zijn verzuchtingen voor zijn stad nog neer in het boek ‘Brugge word wakker!’. De Bruggelingen kunnen niet zeggen dat zij het niet hebben geweten…

Meer weten?

In de Openbare Bibliotheek Brugge kan je alle nummers van De Lastige Bruggeling raadplegen.

Meer objecten en verhalen

2 gedachten over De Lastige Bruggeling

  1. guido vandamme schreef:

    was het nu “Brugge: word wakker !” of “Brugge wordt wakker” ? Hoe zat dat alweer met dat proces dat een rechter
    de LB aandeed en dat de LB (bijna) fataal werd ???

    1. Bruggemuseum schreef:

      Het is ‘Brugge word wakker!’ inderdaad. We verbeteren het bij deze in het blogbericht! Over het proces vonden we niet meteen iets terug. Misschien weten andere bloglezers meer?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *