Puzzelen met planken

Voor het eerst sinds eeuwen hebben de muren van de bidkapel er enkele jaren ‘naakt’ bijgestaan, zonder lambrisering. Nu plaatsen restauratoren de planken van de lambrisering één voor één terug en hervindt deze bijzondere plek al een deel van zijn luister.

De bidkapel maakt de verbinding tussen het Gruuthusepaleis en de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Vanaf de bidbank heb je een prachtig uitzicht op het koor van de kerk. Lodewijk van Gruuthuse beëindigde de bouw van de kapel in 1472, nadat er duidelijke afspraken gemaakt waren met de beheerders van de kerk. En hij rijkelijke giften had gedaan.

Er zijn maar weinig van dergelijke private gebedsruimtes bewaard gebleven. Wat de bidkapel van het Gruuthusepaleis extra bijzonder maakt, is dat de middeleeuwse interieurafwerking nog deels aanwezig is. Een zorgvuldige restauratie was dus vereist. En noodzakelijk.

De bidkapel zonder lambrisering en vloer in 2015. Foto: Lieven Coudenys

Hongerige beestjes

Want toen de lambrisering gedemonteerd was, bleek dat heel wat planken aan de achterzijde en onderaan aangevreten waren door insecten. Sommige waren zodanig aangetast dat de vraag zich stelde of ze niet volledig vervangen moesten worden. Omdat dit een heel drastische ingreep zou zijn, werd beslist om eerst de ouderdom van de planken te bepalen. Wat bleek? Op enkele uitzonderingen na zijn de planken 15de-eeuws. Uitgespreid op de grond lag dus de originele lambrisering van de bidkapel.

De gedemonteerde lambrisering in 2015. Links en in het midden liggen planken die aan de achterzijde zwaar aangetast zijn door insectenvraat. Foto: Lieven Coudenys

Dit veranderde het plaatje drastisch. De verdere te zetten stappen werden zorgvuldig bepaald. Eerst werd de bidkapel gefotografeerd en beschreven door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK). De firma Iparc kreeg de opdracht om de restauratie van de lambrisering uit te voeren en de planken terug te plaatsen. De leidraad: zoveel als mogelijk van het originele materiaal behouden.

Creatief met kurk

Alle planken van de lambrisering gingen op transport naar de ateliers van Iparc. Daar kregen ze een afstofbeurt en (nogmaals) een insectenwerende behandeling. Vervolgens vulden de restauratoren gaten en kieren op met kurkkorrels. Waar nodig zetten ze nieuwe stukken hout aan de planken. En ze dokterden een systeem uit om de planken weer aan de muur te bevestigen.

Half augustus keerden de planken terug naar Brugge en kon het terugplaatsen beginnen. Toen bleek dat niet al te grondig poetsen ook zijn nut kan hebben: de aftekening van vuil, die nog zichtbaar is aan de randen van planken, helpt de restauratoren om te bepalen hoeveel speling ze tussen de planken moeten laten bij het terugplaatsen. Zo vermijden ze dat er op het einde van de rij plots 5 cm plank te weinig is…

Eind september moet het puzzelwerk van Iparc achter de rug zijn. In de maanden daarna zal het KIK de decoratie op het gewelf consolideren en waar mogelijk reinigen. En zo zal de bidkapel bij de heropening van het Gruuthusemuseum in haar volle glorie kunnen schitteren.

De restauratie van de bidkapel is mee mogelijk gemaakt door de crowdfunding ‘Toon je gruut hart’, georganiseerd door de Vrienden van Musea Brugge, met medewerking van de Koning Boudewijnstichting en Palm Breweries en met steun van de Nationale Loterij.

Meer objecten en verhalen

1 gedacht over Puzzelen met planken

  1. Mia Lingier schreef:

    Schitterend verslag over de bidkapel !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *